Als er iets centraal heeft gestaan de afgelopen maanden, is het wel kunst, cultuur en taal geweest. Met het US Woordfees in Stellenbosch afgelopen maart (lees hieronder alles over de onlangs uitgereikte WoordTROfees!) en het Klein Karoo Nasionale Kunstefees (KKNK) in Oudtshoorn afgelopen april, was er op het gebied van toneel, theater, muziek, kunst, zang en dans meer dan genoeg om van te genieten én veel om te ontdekken.

Een bijzonder project is het Uitkamptheater, mede mogelijk gemaakt door steun van de Nederlandse Ambassade in Zuid-Afrika, dat vorig jaar is geïntroduceerd op het KKNK en een groot succes bleek. Dit jaar waren er maar liefst twee Nederlandse stukken, namelijk Diep en Wentel. Door het creatieve gebruik van spiegels en weerkaatsing boden Daan Mathot & Jan-Joost Alberts (Diep) en Sonja Volmer & Dagmar Geerlings (Wentel) een unieke belevenis aan. De gasten liepen vol verwondering de tent uit en vonden het een waar feestje om te beleven en ervaren. Over deze bijzondere optische illusies werd in ieder geval nog lang nagepraat.

En er is nog meer leuk nieuws. Op 5 april jl. werd namelijk de prestatieprijs uitgereikt door de Van Ewijck Stigting. De Van Ewijck Stigting ondersteunt initiatieven die de culturele banden tussen Zuid-Afrka en Nederland versterken en reikt eens per jaar deze prestatieprijs uit. Prof. Ena Jansen, schrijver van onder meer Soos familie, mocht de prijs dit jaar in ontvangst nemen.

Ook de komende tijd staan er weer veel evenementen wat betreft kunst, cultuur en taal op de agenda. Het European Film Festival zal plaatsvinden van 5 tot 14 mei in Zuid-Afrika en tijdens diezelfde periode (van 5 tot 13 mei) zal in Brugge het internationale literatuurfestival Bru-taal plaatsvinden. Ook is het bijna weer ATKV-Mediaveertjietyd en zal de Zuid-Afrikaanse historicus Dan Sleigh eind mei voor een lezingreeks naar Nederland komen. En natuurlijk is er nog veel meer nieuws, waaronder een terugblik op het zeer geslaagde Suidoosterfees in Kaapstad. Dus ga er lekker voor zitten, neem de tijd en geniet van deze goed gevulde Hutspot!

Ena Jansen vereer vir kulturele bande tussen SA en Nederland

Prof. Ena Jansen, skrywer van onder meer Soos familie, het onlangs die prestasiebeurs ontvang van die Van Ewijck-Stigting, wat inisiatiewe aanmoedig wat die kulturele verbintenisse tussen Suid-Afrika en Nederland versterk. Jansen is met R75 000 beloon vir besonderse prestasie op die terrein van kulturele uitruiling.

 

Proff. Ena Jansen en Wium van Zyl.

Ná die kulturele boikot was sy die eerste mens wat ná die lang leemte die leerstoel in Afrikaans in Amsterdam gevul het. Sy het dié pos van 2001 tot met haar emeritaat in September verlede jaar beklee. “Sy het dit ná 15 jaar se baie harde werk heropgebou en dit opnuut ’n pos gemaak wat met agting beskou word deur akademici in Nederland en ook elders,” het die Neerlandikus en voorsitter van die Van Ewijck-Stigting, prof. Wium van Zyl, by die oorhandiging gesê.

Sy was terselfdertyd “bijzonder hoogleraar Zuid-Afrikaanse literatuur” aan die Universiteit van Amsterdam en het haar salaris verdien as dosent in Nederlandse letterkunde aan die Vrije Universiteit.

“Sy het letterlik honderde Nederlandse studente bekendgestel aan ons ‘wye en droewe land’ en het gesorg dat interessante en belangrike navorsing oor die Afrikaanse letterkunde in Nederland momentum gekry het op ’n skaal wat nooit tevore bereik is nie,” het Van Zyl gesê.

Haar aktiwiteit by en reddingsaksie van die bekende Zuid-Afrikahuis aan die Keizersgracht is ook uitgelig. “Dit was sy wat die leidende figure van Naspers sover gekry het om betrokke te raak, die gebou te renoveer en die biblioteek sowel as die kulturele ruimte te herstel.”

Jansen het by die oorhandiging gesê die toekenning is ’n groot eer. Danksy haar werk het sy meer as 500 Nederlandse BA-studente direk bereik, en jaarliks ’n tema gekies soos die verhouding tussen letterkunde en die landskap, stede of migrasie. “Veral die reeks waarin die verhouding tussen geskiedenis en letterkunde sentraal staan het my in staat gestel om die verband met Nederland te benadruk.”

Oor die debatvoering oor Afrikaans het sy gesê sy vind dit bedroewend dat dit met soveel venyn gevoer word. “Die aantygings gerig aan Marlene van Niekerk en Sonja Loots vind ek verregaande venynig. Die debat lyk soos iets wat die Nederlanders ’n kreefmandjie sou noem – iemand wat haar nek uitsteek om oor die rand van die mandjie te kruip met ’n standpunt, word met die grootste venyn van agter met ‘scharen’ beetgekry, met alles wat kan knyp en seermaak.”

Sy werk aan ’n biografie oor Elizabeth Conradie, die inspirerende vrou van Tulbagh wat ’n dosent in Afrikaanse letterkunde in Amsterdam was en op 36-jarige leeftyd in 1939 oorlede is. Sy was die skrywer van die tweedelige pionierswerk Hollandse skrywers uit Suid-Afrika.

 

US WoordTROfees 2017: Teater en musiek (litnet.co.za)


Die wenners van vanjaar se US WoordTROfees is Dinsdagaand tydens ’n funksie by Landtscap-wynlandgoed net buite Stellenbosch bekendgemaak. ’n Spesiale toekenning is aan Simon Witbooi, of te wel HemelBesem, toegeken vir die werk wat hy saam met die WOW-projek doen en ook die wyse waarop hy tydens die fees debat ontlok het met sy baie gewilde boek, God praat Afrikaans (LAPA Uitgewers). Lees meer.

Steve Biko in de poëzie van Bert Schierbeek (litnet.co.za)


De meest expliciete, niet-literaire bijdrage van de hand van Schierbeek gericht tegen apartheid is in 1980 door NOVIB als stencil (zes pagina’s) uitgegeven. De eerste alinea van de Engelstalige bijdrage gaat als volgt:

It was with great approbation that I read the paper, Culture and Resistance in South Africa, presented by my friend Kgositsile at the Culture and Resistance Symposium in Gaborone. Quite rightly, he says that resistance must be united, but that doesn’t mean that [must] be less diverse.

Schierbeek noemt apartheid “based on the age-old principle of divide and rule”. Het politieke systeem dat volgens een verdeel- en heersprincipe bestaat, “isn’t unique to South Africa”. Ook de Indianen in Noord- en Zuid-Amerika en de joden tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn het slachtoffer van dergelijke perverse politieke systemen. Schierbeek citeert de leider van ANC, Oliver Tambo, die iedereen opriep – ook schrijvers – in het verzet te participeren. In een tweede deel van zijn referaat, dat aanvangt met de vaker geciteerde uitspraak “bombs and bullets explode only once and a poem explodes over and over again”, verwijst de auteur naar Picasso’s Guernica, teksten van Günter Grass en ook Lucebert, Multatuli (Max Havelaar) en W.F. Hermans (De tranen der acacia’s). Lees meer.

South African woman makes it onto TIME’S Top 100 list (thesouthafrican.com)


South African medical doctor, Glenda Gray has been given a well-deserved spot on the prestigious 100 Most Influential People list in TIME magazine. Gray was awarded the position based on her pioneering in the field of HIV/AIDS research. She is widely considered one of the people on the forefront of AIDS research worldwide. Gray claims that the secrecy around the disease, up until very recently, was one of the driving forces behind her research.

As a young medical doctor, Gray fought to desegregate hospitals in South Africa during the apartheid era. Gray also focused on not only fighting the physical battle that comes with having HIV, but with the stigma attached to the disease. When Gray was still studying medicine, she was astonished to witness the government’s ignorance around the link between HIV and AIDS. As a medical student, she watched babies dying from a disease that the government claimed wasn’t causing AIDS. Read more.

Nederland en Zuid-Afrika werken samen aan spoorerfgoed


De Nederlandsche Zuid-Afrikaansche Spoorwegmaatschappij is in 1887 te Amsterdam opgericht met als doel de aanleg en exploitatie van spoorwegen in de Zuid-Afrikaanse Republiek. Eenentwintig jaar later werd de onderneming alweer opgeheven, maar ondanks haar korte bestaan heeft ze veel meer nagelaten dan louter spoorlijnen. De Nederlandsche Zuid-Afrikaansche Spoorwegmaatschap- pij (NZASM) kwam voort uit de situatie van de Boeren in de toenmalige Zuid-Afrikaanse Republiek, ook wel Transvaal genoemd. De Boeren waren Nederlandstalige afstammelin- gen van kolonisten uit de Kaapkolonie. Door de handelsdrift van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) waren die kolonisten daar in de 17e eeuw beland. Lees meer.

ATKV-Mediaveertjies 2017: finaliste (litnet.co.za)


Dis weer ATKV-Mediaveertjietyd, waar uitblinkers in die Afrikaanse media vir uitstaande bydraes in die voorafgaande jaar bekroon word. Die kategorieë waarin daar meegeding word, is: lees, luister en kyk. Digitale bydraes vorm deel van al drie kategorieë. Die ATKV-Mediaveertjies is ook ’n viering van die belangrike rol wat die media in die samelewing speel. Die ATKV-Mediaveertjies sal op 12 Mei in die Lyric-teater by Gold Reef City plaasvind. Die drie topfinaliste in elke kategorie in alfabetiese volgorde (volgens van), is soos volg… Lees meer.

Belgian writer Tom Lanoye honours nelson mandela in hugo claus lecture (zammagazine.com)


As in the old days of Apartheid, Nelson Mandela is still portrayed as an evil force in some Flemish circles, the writer Tom Lanoye argued is the Hugo Claus Lecture he delivered mid-March in Anvers. Lanoye presents a long list of high ranking collaborators with a system once declared a crime against humanity by the United Nations. Read a summary in Dutch here.

Vir wie stem bruinmense nou? (litnet.co.za)


Die verkiesing van Bonginkosi Madikizela as waarnemende Wes-Kaapse DA-leier verteenwoordig, so hoop ek, die einde van bruin/kleurling-politiek soos ons dit voor en na 1994 geken het. Dit is omdat die sogenaamde bruines nog altyd hul rûe op swart mense, die bevrydingstryd en die nuwe Suid-Afrika gedraai het en liewer vir wit partye soos die NP en DA stem. Sodoende is die bruines se stemme eers deur die NP en nou deur die DA misbruik om wit belange/bevoorregting in stand te hou. Dit is ’n skreeuende skande dat bruines nie hul meerderheid in die Wes-Kaap gebruik om verandering teweeg te bring nie. Lees meer.

Persbericht: Zuid-Afrikaanse historicus Dan Sleigh voor lezingenreeks naar Nederland (neerlandistiek.nl)


De bekende Zuid-Afrikaanse historicus en auteur Dan Sleigh komt voor een speciale lezingenreeks naar Nederland: 31 mei, Tong Tong Fair in Den Haag en 1 juni, Zuid-Afrika Huis in Amsterdam. Sleigh geniet internationale bekendheid als onderzoeker van de VOC-geschiedenis. Zijn historische roman Stemmen uit zee over het ontstaan van de Kaapse VOC-kolonie in Zuid-Afrika werd een bestseller in Nederland.  Sleigh ontving meerdere prijzen op het gebied van geschiedenis en letterkunde en is Ridder in de Orde van Oranje-Nassau vanwege zijn baanbrekende bijdragen aan de VOC-geschiedschrijving. Lees meer.

Clingendael’s Japanese garden in The Hague opens for spring 2017 (iamexpat.nl)


The 103-year-old Japanese garden in the Clingendael Estate is a very valuable and fascinating piece of natural history, where beautiful and rare trees and plants can be seen. The Japanese garden was founded at the beginning of the 20th century by Clingendael’s owner at the time, Marguerite M. Baronesse van Brienen. She was also known as Freule (Lady) Daisy. The Japanese garden has great historic value as the only one of its kind and age in the Netherlands. Read more.

Publieksmiddag UCEMS. Lof der Zotheid: Humor als tegengif in de vroegmoderne tijd (neerlandistiek.nl)


Op zaterdag 20 mei 2017 organiseert het UCEMS (Utrecht Centre for Early Modern Studies) de jaarlijkse publieksdag. Of er gelachen wordt op de publieksdag van UCEMS? Daar kan de organisatie maar beperkt invloed op uitoefenen. Over de lach zal het in ieder geval gaan: Lof der Zotheid. Humor als tegengif in de vroegmoderne tijd.

Humor is lang bestudeerd als wapen, bijvoorbeeld in de vorm van satire. Een heel ander effect van humor is dat het ook spanningsverlichtend kan werken. De publieksmiddag richt zich op deze onderbelichte kant van het lachen in de zestiende en zeventiende eeuw. Men kan denken aan de volgende vragen:  Hoe werd humor ingezet om mensen te verbinden en ze een gevoel van gemeenschappelijke identiteit te geven? Hoe gebruikte men humor in het omgaan met religieuze angst en onzekerheid? Hoe werd de vredelievende functie ervan omschreven door de vroegmodernen zelf? De middag wordt opgeluisterd met opvoeringen van scenes uit vroegmodern toneel door de Students of Utrecht Drama SocietyLees meer.

’n Neurowetenskaplike beskouing van die leeshandeling (litnet.co.za)


Die leesprestasie van Suid-Afrikaanse graad 3-leerlinge vertoon baie swak in vergelyking met die prestasie van leerlinge in ander wêrelddele. Verskillende onderrigstrategieë is al deur die onderwysowerhede aanbeveel en groter klem word tans gelê op die rol van opvoeders in die voorskoolse fase en ontluikende geletterdheid. Die teenstrydigheid tussen leesprestasie en onderriginset laat die vraag ontstaan of opvoeders nie ’n ander invalshoek in hulle siening en die onderrig van lees moet gebruik nie. Om die leeshandeling te bemeester vereis verskillende vaardighede wat gegroepeer kan word as voorvereistes of voor-leesvaardighede vir die leeshandeling en perseptuele en konseptuele vaardighede wat spesifiek verband hou met leesbemeestering. Lees meer.

Kunstbeurzen in Brussel van start (kunsten.be)


Brussel is deze week opnieuw de place to be voor het ontdekken van hedendaagse beeldende kunst. Kunstbeurzen Art Brussels, Independent en POPPOSITIONS gaan van start en in de stad openen tal van nieuwe tentoonstellingen en projecten. Art Brussels viert dit jaar de 35e editie, die 145 galeries uit 28 landen presenteert in drie secties: Discovery, Prime en Rediscovery. De van oorsprong New Yorkse beurs Independent strijkt in 2017 voor de tweede keer neer in het Vanderborght-gebouw in Brussel. Ontdek hier alle deelnemende galeries. In 2011 werd in Brussel POPPOSITIONS opgericht als tegenwicht voor de mainstream kunstbeurzen. POPPOSITIONS biedt met galeries, kunstenaarsorganisaties en projectruimtes een nieuwe, experimentele en innovatieve benadering van de kunstmarkt. Deze editie vindt plaats in het ING Art Center. Lees meer.

“Idiosyncratic Machine” invites you to create art in Ghent (deredactie.be)


Kristof Van Gestel’s exhibition “Idiosyncratic Machine” is one of three shows currently running at the Ghent contemporary art museum S.M.A.K. that explores the creative process. “Idiosyncratic Machine” is all about participation. Workshops for groups and individuals are organised at the exhibition venue that allow participants to gain experience of the creational process of art. At the heart of the exhibition stands the “Idiosyncratic Machine”. It is a drawing and cutting machine. It’s used to create forms in accordance with the directions of the artist. People taking part in the workshops then draw the outlines of everyday objects on paper. In-between spaces are outlined, copied and cut out. Throughout the creative process individual choices, chance and dialogue determine the result. Rather than presenting an end product the “Idiosyncratic Machine” artwork reveals the creative process. Because of the participation of everybody on the workshop the works are the result of a collective authorship. Read more.

Oprichting Centrum Kunstarchieven Vlaanderen in M HKA (kunsten.be)


In april 2017 start het M HKA het Centrum Kunstarchieven Vlaanderen op. Dit gebeurt in uitvoering van het cultureel-erfgoedbeleid van minister Sven Gatz en met diens steun. Voor architectuur, literatuur, muziek en de podiumkunsten zijn er specifieke expertisecentra: het Vlaams Architectuurarchief, het Letterenhuis, Resonant en Firmament. Voor het belangrijke veld van beeldendekunstarchieven was er tot nu geen expertisecentrum. Minister Gatz heeft deze rol nu aan het M HKA toegewezen. Lees meer.

Vlaamse experts digitale cultuur nemen deel aan bezoekersprogramma in Nederland (kunsten.be)


In het kader van het uitwisselingsproject ‘Transfer International’ rond digitale cultuur tussen Vlaanderen, Wallonië, Nederland en Nordrhein-Westfalen worden in 2017 bezoekersprogramma’s gepland in Nederland (maart 2017), NRW (november 2017) en in Vlaanderen en Wallonië (november 2017). Het Nieuwe Instituut te Rotterdam organiseert het bezoekersprogramma digitale cultuur Nederland en nodigt Kurt d’Haeseleer (Werktank), Ischa Tallieu (Tallieu Art Office), Ilja Van Autreve (KOPERGIETERY Medialab) uit voor werkbezoeken aan Rotterdam (V2_Institute, Showroom MAMA, Witte de With e.a.) en STRP festival Eindhoven. Lees meer.

Die Bergengel deur Carina Stander: ’n boekbekendstelling uitnodiging

Suidoosterfees 2017: Onderhoud oor boekprogram (litnet.co.za)


Heindrich Wyngaard gesels met Naomi Meyer oor die boekprogram by Suidoosterfees 2017

Heindrich, jy organiseer die boekprogram by die Suidoosterfees, is ek reg? Vertel my asseblief van die boeke waaroor mense by hierdie fees gaan praat?
Ons begin met ’n boek wat (positief) opslae maak, naamlik Ons kom van vêr met byna 40 bydraes oor bruin mense se rol in die ontwikkeling van Afrikaans. Dit is, uiteindelik, nie net ’n boek oor taal nie, maar ook oor bruin geskiedenis en maatskaplike kwessies en legendariese figure uit dié gemeenskap. In dieselfde sessie, word Ena Jansen se boek Soos familie oor huiswerkers (of huishulpe of bediendes) bespreek, wat ook op ’n manier aansluit by die temas in Ons kom van vêr: “huiswerkers” of bediendes is immers geen onbekende verskynsel in of vir bruin (óf wit, uiteraard) huishoudings nie Lees meer.  Sien ook díe artikel.

Groete, tot volgende maand!

Die Hutspot-span

Ander interessanthede

Pin It on Pinterest

Share This